مراقبت از فرش

پود و بافت زمینه شالوده‌ی فرش دستباف را تشکیل می‌دهد و بافت زمینه دوام فرش را تعیین می‌کند. برای این که فرش دستباف عمری طولانی داشته باشد، تمیز نگهداشتن آن بسیار مهم است. شن و ماسه باعث ساییدگی فرش می‌شود و این ساییدگی غالباً در ریشه‌ها و سمت بلندتر فرش دیده می‌شود. به خاطر داشته باشید که حتی اگر فرش دستباف را به عنوان یک اثر هنری نگهداری می‌کنید، لازم است که از آن استفاده کنید و گاهی روی آن راه بروید. فرش دستباف غالباً بسیار بادوام است و می‌توانید بدون نگرانی از آن استفاده کنید. در واقع فرشی که به طور طبیعی و به مرور زمان می‌پوسد، زیبایی بیشتری پیدا می‌کند. در این مقاله با روش‌های مراقبت روزانه از فرش دستباف و کارهایی که در صورت وقوع اتفاق‌هایی، مانند ریختن مایعات و لک شدن فرش باید انجام دهید، آشنا می‌شوید.

شکی نیست که مالکیت یک فرش دستبافت ظریف، به ویژه فرشی قدیمی و آنتیک لذت‌بخش است، اما این لذت با مسئولیت نیز همراه است. به نفع خودتان است که از سرمایه ارزشمند خود به بهترین وجه مراقبت کنید و آن را در وضعیت و شکل ظاهری خوبی نگهداری کنید. صاحبان فرش دستباف مرغوب باید این گنجینه گرانبها را برای نسل‌های آینده حفظ کنند. نگهداری از فرش دستباف احتمالاً مهم‌ترین و در عین حال ساده‌ترین جنبه از مالکیت فرش است. فروشگاه فرش دستبافت بردبار ارائه دهنده مجموعه ای از نفیس ترین و مرغوب ترین فرش های دستباف ایرانی از علاقه مندان جهت بازدید و خرید فرش دستباف ایرانی دعوت بعمل می آورد.

همچنین جهت هماهنگی و ثبت نام در تورهای تخصصی فرش به اقصی نقاط کشور می توانید با شماره های ما تماس حاصل فرمایید.

اصول مراقبت از فرش دستباف


فرش دستباف نوعی اثر هنری محسوب می شود و مثل دیگر آثار هنری از جنبه های مختلف نیاز به مراقبت دارد.این موارد عبارتند از:

مراقبت روزانه

مراقبت روزانه

قالی دستباف را باید برس بکشید و با جاروبرقی به طور منظم جارو کنید تا از جمع شدن گرد و غبار بین پرزهای فرش و آسیب دیدن آن جلوگیری کنید. همچنین فرش را هر چند وقت یکبار بچرخانید تا پوسیدگی تمام بخش‌های آن به یک اندازه باشد و فرش یکدست شود. پشت فرش را نیز هراز گاه جارو کنید تا گرد و غبار پشت آن جمع نشود. اگر امکان دارد، وسایل سنگین را روی فرش نگذارید. اگر چنین چیدمانی ممکن نیست، زیر پایه‌های تیز یا کوچک آن زیرپایه مخصوص بگذارید. کفش‌تان را قبل از قدم گذاشتن روی فرش تمیز کنید یا در خانه از دمپایی/ صندل روفرشی استفاده کنید.

رطوبت، گرما و نور خورشید مستقیم و شدید

ازآنجایی که فرش دستباف از مواد طبیعی، پشم، پنبه و یا ابریشم، بافته می‌شود و رطوبت باعث پوسیدگی این مواد می‌شود، نم و رطوبت دشمن فرش دستباف است. حرارت شدید، برای مثال پهن کردن فرش مقابل آتش باز و شومینه، به فرش آسیب می‌زند، چون گرما چربی‌های طبیعی داخل پشم را خشک می‌کند و در نتیجه فرش ضعیف و شکننده می‌شود. تابش نور مستقیم خورشید نیز باعث رفتن رنگ فرش به مرور زمان می‌شود. هرچند رفتن رنگ فرش فرایندی طبیعی، و حتی دلخواه صاحبان فرش است که زیبایی و قیمت آن را افزایش می‌دهد، اما اگر رنگ فرش بیش ازحد محو شود، نقشه و طرح آن نیز تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و چون بافت زمینه آسیب دیده است، عمر فرش نیز کمتر می‌شود. برای محافظت فرش در برابر تابش بی‌امان خورشید کافی است که وقتی در اتاق نیستید، پرده اتاق را بکشید. به محل فرش در اتاق نیز توجه کنید و آن را هرازگاه بچرخانید تا رنگ‌های آن به شکلی یکدست و خوشایند به مرور کمرنگ‌تر شود. با رعایت این توصیه‌های ساده می‌توانید فرش دستباف را در وضعیت خوبی نگهداری کنید و همواره فرشی زیبا و قیمتی داشته باشید.

حیوانات خانگی

حیوانات خانگی

حیوانات خانگی می‌توانند آسیبی جدی به فرش بزنند. اگر مراقب حیوان خانگی دوست‌داشتنی خود نباشید، ممکن است حیوان فرش را به جای اسباب‌بازی بجود یا چنگ بزند یا بدتر از آن فرش را کثیف کند. اگرچه اکثر آسیب‌های فیزیکی قابل ترمیم است، اما اگر ادرار حیوانات از روی فرش پاک نشود، آسیبی جدی به صورت پوسیدگی و تغییررنگ به فرش وارد می‌شود. بنابراین زمانی که حیوان خانگی‌تان نزدیک فرش دستباف ارزشمندتان است، چشم از او برندارید، مگر آن که حیوان تربیت شده و قابل اعتماد باشد. وسایل مخصوص چنگ زدن (برای گربه) و جویدن (برای سگ) را تهیه کنید و سعی کنید به سگ یا گربه خانگی‌تان یاد بدهید که فرش اسباب‌بازی نیست.

بید و دیگر حشرات موذی

اگر فرش را به طور مرتب با جاروبرقی یا برس تمیز کنید و فرش در گوشه تاریک و مرطوبی از انبار به دور از نور خورشید نگهداری نشود، از آسیب لارو بید و دیگر حشرات موذی خانگی در امان خواهد ماند. بید فرش را نمی‌خورد، اما بید ماده صدها تخم کوچک را در هر مرحله تخم‌ریزی روی فرش می‌گذارد، از این تخم‌ها لاروهایی بیرون می‌آید که از پشم، خز، پر و ابریشم تغذیه می‌کنند. هجوم گسترده لاروها بعضی نقاط فرش را به نازکی پرده و مانند تارعنکبوت می‌کند و ذرات شن مانند کوچکی را که حاصل پوسیدگی فرش است، به‌جا می‌گذارد. حمله بیدها فقط به یک فرش محدود نمی‌شود و به بافت‌ها و البسه پشمی یا خزدار انبار شده یا آویخته شده در کمد نیز سرایت می‌یابد؛ البته گاهی حمله بیدها از این لباس‌ها شروع می‌شود و به فرش نیز راه می‌یابد. تمیز کردن فرش بیدزده چندان هم دشوار نیست، به شرط آن که به سرعت متوجه حمله بیدها بشوید، اما رفو و بافت مجدد بخش بزرگی از فرش که به شدت آسیب دیده است، هزینه بالایی دارد. اگر لارو بید را روی فرش دیدید، پشت و روی فرش را محکم جارو بکشید و با اسپری بیدکش مناسب فرش جلوی حمله بیدها را بگیرید. اگر از نتیجه کار و نابود شدن بیدها مطمئن نیستید، از شرکت‌های قالیشویی کمک بگیرید.

پاک کردن لکه‌ها از روی فرش

پاک کردن لکه‌ها از روی فرش

زمانی که مایعی روی فرش می‌ریزد و فرش لک می‌شود، سرعت عمل برای پاک کردن لکه می‌تواند فرش را نجات دهد. بنابراین اگر فرش‌تان لک شد، به سرعت دستمال حوله‌ای آشپزخانه را به آرامی روی لکه بزنید تا مایعات جذب دستمال شود و فرش خشک شود. اگر موادی مانند غذا روی فرش ریخت، لازم است که ابتدا مواد جامد را با قاشق پلاستیکی از روی فرش پاک کنید و سپس لکه را با دستمال حوله‌ای آشپزخانه (ترجیحاً) سفید خشک کنید. اگر فرش‌تان پشمی است، لکه باقیمانده را می‌توانید با محلولی از شامپو فرش و آب گرم و یک قاشق چایخوری سرکه سفید پاک کنید. دستمال تمیزی را در این محلول خیس کنید، آن را بچلانید و به آرامی روی فرش بزنید تا لکه پاک شود، می‌توانید از کف هم استفاده کنید. فرش را به سرعت خشک کنید و جارو بکشید. پرز فرش را به دقت در جهت خواب آن شانه کنید تا ذرات باقیمانده از لابلای پرزهای فرش خارج شود.

  • اگر فرش ابریشمی‌تان آسیب دید، به سرعت با تاجر فرش تماس بگیرید!!
  • به هیچ وجه موادی مانند نمک/ پودر صابون روی فرش نریزید، چون این کار نه تنها لکه را پاک نمی‌کند، بلکه آسیبی جدی به فرش می‌زند.
قواعد طلایی
نترسید! سریع عمل کنید. برای تمیز کردن فرش تا رفتن آخرین مهمان صبر نکنید. اکثر لکه‌ها را می‌توانید از روی فرش یا قالی دستباف پاک کنید، به شرط آن که بلافاصله پس از لکه شدن فرش اقدام کنید. از دستمال توالت، دستمال حوله‌ای سفید یا پارچه تمیز استفاده کنید. از دستمال‌های حوله‌ای رنگی برای پاک کردن لکه‌های مایع استفاده نکنید، چون ممکن است دستمال به فرش رنگ پس بدهد. غذا یا مایع ریخته شده روی فرش را با قاشق جمع کنید. اگر مقداری زیادی مایع یا غذای نیمه جامد، مانند مربا، روی فرش ریخته است، مواد را تاجایی که می‌توانید با قاشق جمع کنید، اما مراقب باشید که قاشق را محکم روی فرش فشار ندهید. از چاقو برای پاک کردن فرش استفاده نکنید، در غیر این صورت ممکن است فرش را پاره کنید. برس یا دستمال روی فرش نکشید و فرش را خراش ندهید، این کار وضعیت را بدتر می‌کند. حتی ممکن است ساختار فرش آسیب ببیند و رنگ فرش برود. اگر لکه‌بر فرش دارید، اول آن را روی تکه کوچکی از فرش امتحان کنید. توصیه می‌کنیم از لکه‌برهای کارخانه‌ای استفاده نکنید، اما اگر می‌خواهید لکه را با این محصولات پاک کنید، احتیاط کنید و اول برچسب روی محصول را بخوانید. لکه‌بر را قبل از استفاده، روی بخش بسیار کوچکی از فرش امتحان کنید، چون احتمال دارد به جای لکه، رنگ فرش برود.

شستشوی سریع

فرش پشمی دستباف در کل هر ده سال یکبار نیاز به شستشوی کامل دارد. ریشه‌های فرش غالباً کثیف می‌شود، در این حالت می‌توان فقط ریشه‌ها را شست. بااین حال برای نو شدن فرش، یک شستشوی کامل و سریع توصیه می‌شود. قبل از هر کار باید ناحیه مناسبی را برای گردگیری فرش انتخاب کنید. فرش را آویزان کنید یا هر بار یک گوشه آن را بلند کنید. سپس با دسته جارو یا تیر چوبی چند بار به فرش بزنید، کوبیدن فرش باعث می‌شود که بخش اعظم گرد و غباری که در عمق فرش جای گرفته، از بین پرزهای فرش خارج شود. اگر کمک دارید، فرش را پشت و رو روی زمین پهن کنید، خودتان روی یک گوشه فرش بایستید و از فرد دیگر بخواهید که گوشه مقابل واقع در امتداد همان قطر را بگیرد و تکان بدهد. این کار را چند بار برای هر گوشه تکرار کنید. کوبیدن/ تکان دادن فرش‌های قدیمی و کهنه را به آرامی انجام بدهید تا فرش پاره نشود. پس از آن که گردوغبار فرش  را حتی‌الامکان تکاندید، هر دو طرف فرش را کاملاً جارو بکشید. سپس باید رنگ پس دادن فرش را قبل از شستن کل آن امتحان کنید. بخش کوچکی از فرش را با پاک کننده مورد نظر خود بشویید، حتماً این آزمایش را انجام دهید، چون بسیاری از محصولات پاک کننده رنگ طبیعی فرش را از بین می‌برد. شامپوی مناسب برای شستشوی البسه پشمی برای شستن فرش پشمی نیز مناسب است. شامپو فرش به دو صورت پودری و مایع وجود دارد، شامپو فرش لکه‌ها را پاک می‌کند و به روشن و براق نگه داشتن رنگ فرش کمک می‌کند. شامپوی پودری آنزیم‌هایی دارد که لکه‌های پروتئینی مقاوم را متلاشی می‌کند. رقیق کردن سفیدکننده‌ باعث نمی‌شود که به سفیدکننده غیررنگزدا و مناسب برای شستشوی فرش تبدیل شود. عملکرد سفیدکنندگی ملایم مایعات به دلیل وجود پراکسید هیدروژن است. در پودرها از سدیم پربورات استفاده می‌شود. این سفیدکننده‌های غیررنگبر دارای براق کننده‌های نوری نیز هستند، این ماده مانند یک لایه نامرئی روی الیاف فرش می‌نشیند و با منعکس کردن نور، فرش را براق‌تر نشان می‌دهد. شامپو فرش را طبق دستور در یک لگن بزرگ با آب شیر گرم مخلوط کنید، اگر نگران رفتن رنگ فرش یا آسیب دیدن آن هستید، بهتر است غلظت شامپو را به نصف مقدار توصیه شده برسانید. محلول را آن‌قدر هم بزنید تا تعداد زیادی حباب تولید شود. سپس با یک اسفنج بزرگ یا پارچه تمیز مقداری کف برداید و اسفنج را در جهت خواب فرش روی تکه کوچکی از فرش بکشید؛ برای تشخیص جهت خواب فرش کافی است که دست‌تان را روی سطح فرش بکشید و ببینید که پرزهای فرش در کدام جهت در برابر حرکت دست مقاومت می‌کنند. ازآنجایی که از کف استفاده می‌کنید، فرش چندان خیس نمی‌شود. اگر احساس کردید که فرش دارد رنگ پس می‌دهد، شستشوی فرش را به سرعت متوقف کنید. درغیر این صورت ۱۵ ـ ۱۰ دقیقه صبر کنید و اگر از نتیجه کار راضی بودید، بقیه فرش را نیز بشویید. اگر کف تمام شد، کف بیشتری درست کنید و مراحل بالا را از اول شروع کنید. در آخر فرش را با آب تمیز و اسفنج خشک آب بکشید، اسفنج را روی کل فرش بکشید تا باقیمانده شامپو، قبل از خشک شدن فرش، از لابلای پرزها خارج شود؛ اگر لازم بود، آب را عوض کنید. دقت کنید که اگر روی فرش را طبق این راهنما شسته باشید، پشت فرش نباید مرطوب باشد. بهتر است ریشه‌های فرش را خودتان نشویید، چون ممکن است سفیدکننده به فرش آسیب بزند. اگر می‌خواهید ریشه‌های فرش را هم بشویید، به این روش عمل کنید:

  • چون شستن ریشه‌های فرش کار ظریفی است، فرش را روی سطح شیب داری بگذارید و مراقب باشید که محلول با فرش تماس پیدا نکند.
  • اگر ریشه فرش پشمی است، از محلولی که در بالا طرز تهیه‌اش را توضیح دهیم، استفاده کنید و ریشه‌ها را با برس تمیز کنید.
  • سعی کنید محلول حتی‌الامکان با فرش تماس پیدا نکند، سپس ریشه‌ها را آب بکشید و با دستمال پارچه‌ای خشک کنید.

برای تمیز کردن ریشه‌های فرش پنبه‌ای باید مواد شیمیایی دیگری را با هم مخلوط کنید. یک قاشق سوپخوری پودر سفیدکننده کلردار را با ۴ قاشق سوپخوری پودر دستی در یک لگن بزرگ آب با هم مخلوط کنید. سپس ریشه فرش را با برس و این محلول پاک کننده تمیز کنید، دقت کنید که این محلول روی بدنه فرش نریزد. ۱۵ ـ ۱۰ دقیقه زمان بدهید تا سفید کننده اثر خود را بگذارد، سپس ریشه‌ها را با احتیاط آب بکشید. ریشه فرش باید به سرعت خشک شود تا زرد و قهوه‌ای نشود. بدنه فرش ظرف چند ساعت خشک می‌شود، بنابراین بهتر است ریشه فرش را با سشوار خشک کنید.

نشانه‌های هشدار
اگر فرش تمام ابریشم دارید، شستشوی فرش را به متخصص بسپارید تا خودتان ندانسته و ناخواسته به فرش گرانبهایتان آسیب نزنید. البته شستشوی خانگی فرشی که اندکی ابریشم در آن به کار رفته و رنگ آن ثابت است، مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما اگر فرش با ابریشم مصنوعی (ریون ویسکوز) بافته شده باشد، شستشوی غیراصولی آن باعث می‌شود که کل فرش رنگ پس بدهد و فرش کاملاً خراب شود.
• اگر صدای پاره شده یا ترک خوردن فرش را هنگام تکان دادن یا کوبیدن آن شنیدید، گردگیری فرش را متوقف کنید.
• فرش‌های بزرگ (بزرگتر از ۸’ x 12’) را خودتان نشویید، چون شستن چنین فرش بزرگی به کمرتان آسیب می‌زند. به علاوه خشک کردن سریع فرش‌های بزرگ بدون داشتن تجهیزات لازم بسیار سخت است.
• اگر هنگام تست کردن بخشی از فرش، متوجه رنگ پس دادن آن شدید، شستشوی فرش را متوقف کنید.
• از شستشوی خانگی فرش‌های ابریشم، قدیمی یا ظریف و آسیب‌پذیر خودداری کنید.اگر نمی‌خواهید خطر کنید یا با نشانه‌های هشدار فوق روبرو شدید، از کارشناس فرش کمک بگیرید و شستشوی فرش را به کارخانه‌های قالیشویی معتبر بسپارید.

نگهداری فرش در انبار

نگهداری فرش در انبار

فرش را لوله کنید و ترجیحاً در یک مکان خشک و خنک نگهداری کنید. فرش را در زیرزمین و اتاق زیرشیروانی نگهداری نکنید، چون حشرات موذی به وفور در این نقاط وجود دارند. چون فرش از مواد طبیعی بافته شده و هیچ سمی در آن وجود ندارد، بیشتر در معرض حمله حشرات قرار دارد. همچنین فرش را در معرض نور مستقیم خورشید نگذارید، در غیر این صورت رنگ فرش به مرور می‌رود. فرش را به آرامی، به شکلی که پرز آن رو به داخل باشد، ترجیحاً روی مقوای نازک لوله کنید تا فرش خط نیفتد. چند گلوله نفتالین را برای محافظت بیشتر از فرش در برابر حشرات و جلوگیری از بیدزدگی بین فرش بگذارید. سپس طناب را چندبار دور فرش بپیچید تا لول آن باز نشود. فرش را به خوبی بسته‌بندی کنید، بهتر است فرش را داخل چند کیسه پلاستیکی بزرگ بگذارید و سروته آن را با نوارچسب محکم ببندید. حداقل هر سه ماه یکبار فرش را باز کنید و جارو بکشید. همچنین دقت کنید که حشرات بین پرزهای فرش نخزیده باشند. چند گلوله نفتالین دیگر لابلای فرش بگذارید، چون نفتالین به مرور زمان تصعید می‌شود. زمانی که فرش را برای نگهداری در انبار لوله می‌کنید، فرش به هیچ وجه نباید مرطوب یا خیس باشد. همچنین فرش را ایستاده نگهداری نکنید، چون این وضعیت باعث از شکل افتادن فرش می‌شود. اگر مجبورید که فرش را در زیرزمین بگذارید، فرش را مستقیماً روی کف بتنی انباری نگذارید، چون کف مرطوب است؛ بهتر است چند تکه مقوا زیر فرش بگذارید تا با بتن فاصله داشته باشد.

نکته: فرشی که روی زمین پهن شده باشد، حشرات موذی به آن حمله نمی‌کند. 

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”

به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *